Portable (reis) antennetuner van PE0SSB

Rev.: 23 dec. 2009.

Voor op reis in het buitenland heb ik een antennetunertje gemaakt waarmee mijn FT817 aan te passen is aan een bijna willekeurige antenne. Het mooie is bovendien dat de afstemming maar d.m.v. twee knoppen gebeurt, en dat gaat bijzonder snel.

Natuurlijk is deze tuner ook geschikt om de ontvangst van bijvoorbeeld Radio Nederland Wereldomroep op vakantie te verbeteren. De ontvanger moet dan wel beschikken over een externe antenne aansluiting. De meetbrug en het metertje hoeft voor uitsluitend ontvangst niet ingebouwd te worden.

Op vakantiebestemmingen zijn de opstellingsmogelijkheden van antenne's meestal beperkt dus moet de antennetuner een groot regelbereik hebben waarmee dus ook slechte antenne's aan te passen zijn en bij voorkeur ook alle HF amateurbanden kunnen bestrijken.

Ook de afmetingen en het gewicht moesten zo klein mogelijk zijn omdat de transceiver, tuner en voeding in de (hand)bagage mee moeten kunnen. Het hier afgebeelde tunertje voldoet in ieder geval daaraan. het is klein en licht.

Het kastje is zelf gemaakt van een plaat zwart PVC, 2 mm dik, door die eerst op maat te knippen en vervolgens op de vouwlijnen te verwarmen met een opgespannen draad uit een verwarmingselement van een defecte föhn. Dit vereist dat het kast eerst uitgetekend wordt met de juiste uitslag.

Naast de antennetuner is in dezelfde behuizing een metertje gemonteerd waarmee de aanpassing gemeten kan worden. Achteraf is dit niet nodig gebleken omdat in de FT817 een reflexmeter is ingebouwd. De in de tuner ingebouwde meter werkt op het principe van de brug van Wheatstone en geeft heel precies de aanpassing aan, ook bij laag vermogen. Deze meetbrug wordt in- en uitgeschakeld d.m.v. een dubbelpolige wisselschakelaar zoals in het schema te zien is. Tijdens normaal gebruik moet deze brug uitgeschakeld worden omdat anders 75% van het vermogen in de meetbrug achterblijft. Alleen voor afstemmen dus!

Op de foto's is e.e.a nader te bekijken en zijn de onderdelen uit het schema terug te vinden.

De spoel L2 is gewikkeld met 0,6mm draad op een 5/8" PVC buis en heeft verschillende aftakkingen.

 

Rechtsboven op de volgende foto is de meetbrug te zien met de schakeleer S1. Deze schakelaar zit dus op de achterzijde.

L1 (1uH) is de spoel voor de ringkern en is open gewikkeld op een vorm van ongeveer 10mm en heeft 15 windingen van 0,6mm. Doe er wat PVC-lijm aan dan blijft ie mooi....

T1 is een bifilair gewikkelde spoel van ongeveer (2x) 20 windingen. Ik heb verschillende kernmaterialen getest met gebruik van een signaalgenerator en powermeter en vond met de lichtblauwe ringkern van Philips het beste resultaat. Deze is 7 x 23mm. Natuurlijk zijn ook de kernen van Amidon uitstekend bruikbaar (www.barendhendriksen.nl).

 

Onderstaand schema, is op basis van een publicatie van 13 september 1975 in Electronic Design van de hand van Ulrich Rohde.
Linksonder staat de aanpassingsmeter, d.m.v. de brug van Wheatstone. Deze schakeling komt dus aan de ingang van de antennetuner te staan, dus aan de zenderkant en wordt in- en uitgeschakeld door de schakelaar S1. De oorspronkelijke waarde van de afstemcondensator is 10 - 1800 pF, in de praktijk blijkt de schakeling ook met lagere waarden prima te werken.

Het schema in JPG is te downloaden door met de rechter muisbutton te klikken op het schema. Met de linker muisbutton verschijnt het schema in PDF.

21 juli 2009:

Van deze tuner heb ik intussen een 100 Watt versie gemaakt.
De ervaringen zijn zeer bemoedigend. Het grote voordeel van deze tuner t.o.v. een transmatch is dat er maar twee afstemknoppen zijn en dat werkt veel sneller. Nadeel is wel dat het afstembereik niet zo groot is als van een transmatch. De gebruikte afstemcondensator en spoel komen uit de rommelbak. Die spoel is ook zelf te wikkelen op een PVC buis van 35 mm.
Hieronder de foto van de 100 Watt versie. Hier is alleen de tuner gemaakt zonder SWR-brug zoals bij de kleine tuner, dit is ook erg lastig met 100 watt, alles wordt dan snel te heet tijdens het tunen. Ik gebruik deze tuner met de FT879 en daar zit al een SWR meter ingebouwd, vandaar....
De condensator van 470p is intussen vervangen voor twee exemplaren van 220p parallel / 4KV. De 470p werd warm bij 100 Watt.


Bij deze tuner is een ballun geschakeld aan de uitgang om symetrische antennes te kunnen aansluiten.
Met een schakelaar op de achterzijde kan tussen 50 en 200 Ohm worden omgeschakeld.
Voor deze ballun is een paarse ringkern van Philips gebruikt van 36 mm doorsnede met 2 x 10 windingen.
Deze combinatie geeft voldoende zelfinductie, zelfs op 160 meter.
De ingangstransformator is gewikkeld op een kern uit een PC voeding en is ongeveer 2 x 10 windingen bifilair gewikkeld.
Deze tuner gebruik ik zelfs tot 54 MHz met 100 Watt.

En ja hoor, nog een(tje)!
Nu met een 11 standen keramische schakelaar waardoor een nauwkeurigere afstemming mogelijk is.
De afstembare condensator is 2 x 450 pF parallel.

Wordt vervolgd!

Terug naar hoofdpagina